Xét nghiệm ADN thai nhi xâm lấn và không xâm lấn: Phương pháp nào phù hợp với bạn?
Xét nghiệm ADN thai nhi trước sinh giúp kết luận mối quan hệ huyết thống giữa thai nhi và người cha giả định ngay trong thai kỳ để Có quyết định phù hợp.
Điều người mẹ cần quan tâm không chỉ là độ chính xác, mà còn là mẫu xét nghiệm, tuổi thai, mức độ can thiệp và mục đích sử dụng kết quả.
Có 2 hướng lấy mẫu chính: không xâm lấn và xâm lấn.
Không xâm lấn: lấy máu tĩnh mạch của mẹ để phân tích DNA tự do có nguồn gốc thai/nhau thai trong huyết tương, không cần đưa kim vào buồng ối.
Xâm lấn: cần thủ thuật sản khoa để lấy mẫu như nước ối hoặc mô nhau thai. Đây là thủ thuật có rủi ro riêng và phải do bác sĩ sản khoa thực hiện.
- Xét nghiệm ADN thai nhi là gì?
- ADN thai nhi không xâm lấn là gì?
- DNA thai nhi trong máu mẹ đến từ đâu?
- NIPPT khác NIPT như thế nào?
- ADN thai nhi xâm lấn là gì?
- So sánh xâm lấn và không xâm lấn
- Thai bao nhiêu tuần có thể xét nghiệm?
- Không xâm lấn có chính xác không?
- Kết quả có dùng cho hồ sơ pháp lý không?
- Quy trình tại Viện Loci
- Chi phí xét nghiệm ADN thai nhi
- Câu hỏi thường gặp

Xét nghiệm ADN thai nhi là gì?
Xét nghiệm ADN thai nhi trước sinh là xét nghiệm di truyền nhằm xác định mối quan hệ huyết thống giữa thai nhi và người cha giả định trong thời kỳ mang thai.
Tùy phương pháp, DNA được phân tích có thể đến từ mẫu nước ối/mô nhau thai hoặc từ DNA tự do trong huyết tương của người mẹ.
Về bản chất, câu hỏi mà xét nghiệm cần giải quyết là: Huyết thống giữa thai nhi với người cha giả định CÓ hay KHÔNG?
“Không xâm lấn” và “NIPT” không phải là một khái niệm.
NIPT thường dùng để chỉ xét nghiệm sàng lọc trước sinh bằng cfDNA nhằm đánh giá nguy cơ một số bất thường nhiễm sắc thể.
Còn xét nghiệm quan hệ huyết thống trước sinh không xâm lấn được gọi là NIPPT/NIPAT trong các tài liệu chuyên môn về xét nghiệm huyết thống.
Các nghiên cứu đã mô tả khả năng sử dụng cfDNA trong huyết tương mẹ kết hợp SNP, giải trình tự và thuật toán sinh tin học để phân tích quan hệ cha-con trước sinh.
Một số nghiên cứu cho thấy kết quả NIPPT dựa trên SNP có thể phù hợp với kết quả từ xét nghiệm xâm lấn, nhưng hiệu năng phụ thuộc vào fetal fraction, số lượng SNP có tính thông tin, độ sâu giải trình tự và thuật toán phân tích.
Xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn là gì?
Xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn (Non-Invasive Prenatal Paternity Testing – NIPPT) sử dụng máu tĩnh mạch của người mẹ.
Trong huyết tương mẹ có các đoạn cell-free DNA (cfDNA), trong đó có thành phần DNA có nguồn gốc từ nhau thai và mang thông tin di truyền của thai.
Không cần chọc ối
Mẫu chính là máu của người mẹ. Phương pháp này không cần đưa kim vào buồng ối để lấy nước ối.
Phân tích DNA có nguồn gốc thai
DNA thai trong plasma mẹ bị pha trộn với DNA của mẹ nên phòng xét nghiệm phải sử dụng phương pháp phân tích và thuật toán phù hợp để nhận diện tín hiệu di truyền của thai.
DNA thai nhi trong máu mẹ đến từ đâu?
Một phần DNA tự do trong huyết tương của thai kỳ có nguồn gốc từ nhau thai. Vì vậy, mẫu máu mẹ không phải là “máu của em bé”, mà là mẫu máu của mẹ có chứa các đoạn cfDNA có nguồn gốc thai/nhau thai.

Quy trình phân tích NIPPT tại Viện Loci diễn ra như thế nào?
Không phải cứ lấy máu mẹ là có thể kết luận ngay. Phòng xét nghiệm cần đánh giá chất lượng dữ liệu, lượng DNA có nguồn gốc thai và số lượng marker có thông tin trước khi đưa ra kết luận.
NIPPT khác NIPT như thế nào?
Hai thuật ngữ này rất dễ bị nhầm vì đều sử dụng DNA tự do trong máu mẹ, nhưng mục đích xét nghiệm khác nhau.
| Tiêu chí | NIPT | NIPPT / NIPAT |
|---|---|---|
| Mục đích chính | Sàng lọc nguy cơ một số bất thường nhiễm sắc thể của thai | Phân tích quan hệ huyết thống cha–con trước sinh |
| Mẫu | Máu mẹ | Máu mẹ + mẫu người cha giả định theo quy trình xét nghiệm |
| Dữ liệu di truyền | cfDNA và các vùng/marker phục vụ sàng lọc | Các SNP/marker có tính thông tin cho quan hệ huyết thống |
| Câu hỏi cần trả lời | Nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể có tăng hay không? | Người cha giả định có phù hợp với quan hệ sinh học cha–con hay không? |
| Có phải xét nghiệm chẩn đoán tuyệt đối mọi bệnh di truyền? | Không | Không; đây là xét nghiệm quan hệ huyết thống với phạm vi mục tiêu riêng |
Bộ hộp thu mẫu của Loci được thiết kế để sử dụng cho NIPPT với đầy đủ dụng cụ thu mẫu vô trùng, khi lấy cần cẩn thận tránh bị tán huyết vỡ hồng cầu làm ảnh hưởng tới kỹ thuật xét nghiệm NIPPT.
Xét nghiệm ADN thai nhi xâm lấn là gì?
Phương pháp xâm lấn sử dụng thủ thuật sản khoa để lấy mẫu có chứa tế bào/DNA của thai hoặc nhau thai.
Hai kỹ thuật thường được biết đến là chọc ối (amniocentesis) và sinh thiết gai nhau (CVS).
1. Chọc ối
Chọc ối dùng kim nhỏ, dưới hướng dẫn siêu âm, đi qua thành bụng vào buồng ối để lấy một lượng nước ối.
Nước ối có các tế bào được thai bong ra và có thể được sử dụng cho các xét nghiệm di truyền phù hợp.
ACOG cho biết chọc ối thường được thực hiện khoảng 15–20 tuần trong bối cảnh chẩn đoán trước sinh; thời điểm cụ thể phải do bác sĩ sản khoa quyết định theo chỉ định và tình trạng thai kỳ.
2. Sinh thiết gai nhau – CVS
CVS lấy một mẫu mô từ nhau thai. ACOG cho biết CVS thường được thực hiện trong khoảng 10–13 tuần và có ưu điểm là có thể thực hiện sớm hơn chọc ối.

Chọc ối/CVS là thủ thuật lấy mẫu, không phải tên của xét nghiệm ADN huyết thống.
Một mẫu nước ối hoặc mô nhau thai có thể được sử dụng cho nhiều mục đích xét nghiệm khác nhau tùy chỉ định.
Xét nghiệm xâm lấn có rủi ro gì?
Khác với lấy máu mẹ, chọc ối và CVS là các thủ thuật xâm lấn nên có rủi ro thủ thuật.
ACOG mô tả nguy cơ mất thai sau chọc ối là rất nhỏ; trang thông tin hiện tại của ACOG nêu khoảng 1/900 thủ thuật đối với chọc ối và khoảng 1/455 đối với CVS, đồng thời nguy cơ thực tế có thể phụ thuộc hoàn cảnh và cơ sở thực hiện.
- Có thể có đau hoặc khó chịu sau thủ thuật.
- Có thể có rò rỉ nước ối hoặc chảy máu nhẹ.
- Có nguy cơ nhiễm trùng, dù hiếm.
- Có nguy cơ mất thai liên quan đến thủ thuật.
- Thai phụ cần được bác sĩ sản khoa đánh giá và tư vấn trước khi thực hiện.
Vì vậy, nếu mục tiêu chỉ là xác định quan hệ huyết thống trước sinh, việc lựa chọn phương pháp cần cân nhắc giữa mục tiêu xét nghiệm, tuổi thai, khả năng lấy mẫu và mức độ can thiệp vào thai kỳ.
So sánh xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn và xâm lấn
| Tiêu chí | Không xâm lấn – NIPPT | Xâm lấn – nước ối/CVS |
|---|---|---|
| Mẫu xét nghiệm | Máu mẹ + mẫu cha giả định | Nước ối hoặc mô nhau thai + mẫu cha giả định |
| Có đưa kim vào buồng ối? | Không | Có đối với chọc ối; CVS có thủ thuật lấy mô nhau thai |
| Can thiệp trực tiếp vào thai kỳ | Không có thủ thuật lấy mẫu từ buồng ối | Có thủ thuật sản khoa |
| Nguy cơ thủ thuật | Không có nguy cơ do chọc ối/CVS | Có nguy cơ mất thai và các biến chứng thủ thuật |
| Loại dữ liệu | cfDNA có nguồn gốc thai/nhau thai, thường phân tích SNP/marker | DNA từ tế bào/mô thu được qua thủ thuật |
| Độ phức tạp phân tích | Cao vì DNA thai là thành phần nhỏ trong DNA mẹ | Thường thuận lợi hơn về nguồn DNA tế bào |
| Tuổi thai | Phụ thuộc tuổi thai, cơ địa người mẹ, tại Viện Loci là 7 tuần thai trở lên | CVS thường 10–13 tuần; chọc ối thường 14 tuần trở lên trong chẩn đoán trước sinh |
| Bác sĩ sản khoa | Không cần thủ thuật chọc ối để lấy mẫu | Cần bác sĩ thực hiện thủ thuật lấy mẫu |
| Mục tiêu phù hợp | Xác định quan hệ huyết thống trước sinh mà không cần lấy mẫu xâm lấn | Có thể phù hợp khi đã có chỉ định/nhu cầu lấy mẫu xâm lấn từ thai kỳ |
Xem bài vệ tinh: So sánh xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn và chọc ối
Thai bao nhiêu tuần có thể xét nghiệm ADN thai nhi?
Không nên chỉ dùng một con số “tuần thai tối thiểu” cho mọi phương pháp.
Với NIPPT, khả năng thực hiện phụ thuộc phương pháp phân tích, lượng cfDNA (>4%) có nguồn gốc thai và tiêu chuẩn chất lượng của labo.
Có thể bắt đầu xem xét NIPPT
Một số nghiên cứu đã phát hiện allele có nguồn gốc cha từ khoảng tuần 7; hiệu quả phụ thuộc fetal fraction và phương pháp.
DNA thai thường thuận lợi hơn
Lượng DNA có nguồn gốc thai có xu hướng tăng theo tuổi thai, nhưng không phải trường hợp nào cũng giống nhau.
CVS
Khoảng thời gian thường được ACOG nêu cho sinh thiết gai nhau trong chẩn đoán trước sinh.
Chọc ối
Khoảng thời gian thường gặp trong chẩn đoán trước sinh; bác sĩ quyết định thời điểm cụ thể.
Câu trả lời không nên chỉ dựa vào tuổi thai. Cần xem xét cả fetal fraction, chất lượng mẫu, số lượng marker có thông tin và phương pháp phân tích.
Đọc thêm: Xét nghiệm ADN thai nhi từ tuần thứ mấy chính xác nhất?
Xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn có chính xác không?
Xét nghiệm ADN cha con trước sinh (NIPPT) sử dụng SNP và giải trình tự DNA trong huyết tương mẹ đã cho thấy khả năng xác định quan hệ cha–con với độ chính xác >99,99% khi kết luận có huyết thống.
Tuy nhiên, không nên biến kết quả của một nghiên cứu thành lời hứa “100% cho mọi trường hợp”.
Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng kết luận
- Lượng DNA có nguồn gốc thai trong huyết tương mẹ (fetal fraction).
- Tuổi thai tại thời điểm lấy mẫu.
- Chất lượng mẫu và quá trình tách cfDNA vì ADN tự do này dễ bị biến tính nên phải có ống đựng mẫu chuyên dụng.
- Số lượng và tính đa hình của SNP/marker được phân tích, tại Viện Loci kết quả là 40.000 SNP.
- Độ sâu dữ liệu giải trình tự.
- Thuật toán gọi kiểu gen và mô hình thống kê.
- Chất lượng mẫu tham chiếu của người cha giả định.
Một nghiên cứu NIPPT bằng targeted sequencing đã sử dụng SNP và thuật toán sinh tin học để tính Combined Paternity Index (CPI) và xác suất quan hệ huyết thống.
Điều này cho thấy kết luận huyết thống nên dựa trên dữ liệu di truyền và mô hình thống kê, thay vì chỉ dựa trên một vài marker đơn lẻ.
Những phương pháp xét nghiệm ADN từ trong bụng mẹ
Tùy mục đích, xét nghiệm DNA trước sinh có thể sử dụng nhiều loại mẫu và công nghệ.
Với xét nghiệm quan hệ huyết thống, cần phân biệt rõ phương pháp lấy mẫu với phương pháp phân tích DNA.
Không xâm lấn
- Máu tĩnh mạch mẹ.
- cfDNA trong huyết tương.
- SNP/giải trình tự và thuật toán phân tích.
- Không lấy nước ối.
Xâm lấn
- Nước ối sau chọc ối.
- Mô nhau thai sau CVS.
- Có thể thu được DNA tế bào để phân tích.
- Phải cân nhắc rủi ro thủ thuật.
Xem chi tiết: Những phương pháp xét nghiệm ADN từ trong bụng mẹ
|
Các phương pháp xét nghiệm ADN từ trong bụng mẹ
Xét nghiệm ADN thai nhi có dùng cho hồ sơ pháp lý không?
Đây là câu hỏi cần được xác định trước khi lấy mẫu, vì xét nghiệm để biết quan hệ huyết thống và xét nghiệm để sử dụng trong hồ sơ hành chính/pháp lý có thể có yêu cầu khác nhau về danh tính và quy trình lấy mẫu, tại Việt nam hiện nay câu trả lời là KHÔNG.
Xét nghiệm dân sự / tham khảo
Mục tiêu chính là biết thông tin quan hệ huyết thống. Quy trình thu mẫu có thể đơn giản hơn tùy trường hợp.
Xét nghiệm phục vụ hồ sơ
Nếu kết quả dự kiến dùng cho khai sinh, hộ tịch, tòa án, cơ quan lãnh sự hoặc mục đích pháp lý khác, cần nói rõ ngay từ đầu để labo tư vấn đúng quy trình lấy mẫu, xác minh danh tính và hồ sơ.
Hãy hỏi thêm: “Kết quả này có phù hợp với mục đích tôi cần sử dụng hay không?”
5 câu hỏi nên hỏi phòng xét nghiệm trước khi làm ADN thai nhi
- Mẫu xét nghiệm là gì? Máu mẹ, nước ối hay mô nhau thai?
- Thai bao nhiêu tuần có thể lấy mẫu? Và nếu DNA thai thấp thì xử lý thế nào?
- Phòng xét nghiệm phân tích bằng marker/công nghệ nào?
- Kết luận dựa trên chỉ số thống kê nào? Có tính CPI/LR/xác suất hay mô hình tương đương phù hợp với phương pháp hay không?
- Kết quả có thể sử dụng cho mục đích pháp lý hay chỉ cung cấp thông tin dân sự?
7 hiểu lầm thường gặp về xét nghiệm ADN thai nhi
Không. Mẫu lấy từ mẹ; DNA có nguồn gốc thai/nhau thai được tìm trong cfDNA của huyết tương mẹ.
Không xâm lấn nghĩa là không cần thủ thuật lấy mẫu từ buồng ối hoặc mô nhau thai.
Không. Mục tiêu xét nghiệm khác nhau.
NIPT thường nói đến sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể; NIPPT/NIPAT hướng đến quan hệ huyết thống trước sinh.
Không. Chọc ối là thủ thuật lấy mẫu được dùng cho nhiều mục đích chẩn đoán/xét nghiệm trước sinh.
DNA từ nước ối có thể được phân tích cho mục tiêu phù hợp theo chỉ định.
Không nhất thiết.
Đối với NIPPT, lượng DNA có nguồn gốc thai là một yếu tố quan trọng; tuổi thai chỉ là một phần của bài toán.
Cần xem đúng loại kết luận và chất lượng dữ liệu.
Kết luận phải dựa trên toàn bộ hệ marker và mô hình thống kê phù hợp.
Không phải mọi quy trình lấy mẫu đều đáp ứng cùng yêu cầu pháp lý.
Nếu cần hồ sơ, hãy thông báo ngay từ khi đăng ký để chọn đúng quy trình.
Mẫu có thể không đạt yêu cầu phân tích; labo cần có tiêu chí QC và phương án xử lý phù hợp.
Quy trình xét nghiệm ADN thai nhi tại Viện sinh học phân tử Loci
Quy trình dưới đây được xây dựng để khách hàng biết rõ mình đang ở bước nào và loại mẫu nào sẽ được sử dụng.
Công nghệ và phân tích
- Phân tích DNA bằng công nghệ NGS thế hệ 2 của hãng BGI Genomics.
- Ứng dụng giải trình tự/định kiểu SNP trong xét nghiệm NIPPT theo quy trình của labo.
- Phân tích dữ liệu bằng Thuật toán thống kê di truyền độc quyền Proprietary Paternity Algorithms.
- Kiểm soát chất lượng trước khi phát hành kết quả.
Bảo mật và tư vấn
- Thông tin khách hàng được quản lý bảo mật.
- Tư vấn trước khi lấy mẫu để tránh chọn sai loại xét nghiệm.
- Giải thích kết quả sau xét nghiệm.
- Hỗ trợ tư vấn hình thức lấy mẫu phù hợp với mục đích sử dụng.
Với xét nghiệm huyết thống trước sinh, chất lượng kết quả là tổng hợp của lấy mẫu → tách DNA → dữ liệu di truyền → QC → thuật toán → thống kê → diễn giải.
Chi phí xét nghiệm ADN thai nhi bao nhiêu?
Chi phí phụ thuộc vào phương pháp lấy mẫu, công nghệ phân tích, số người tham gia, yêu cầu thời gian trả kết quả và mục đích sử dụng.
Vì bảng giá có thể được cập nhật theo từng thời điểm, khách hàng nên xem bảng giá hiện hành trước khi đăng ký.
→ XEM BẢNG GIÁ TẠI VIỆN SINH HỌC PHÂN TỬ LOCI
Nếu cần xét nghiệm ADN thai nhi, nên cung cấp tuổi thai + mục đích xét nghiệm + người tham gia để Loci tư vấn đúng loại xét nghiệm trước khi báo giá.
Vì sao khách hàng lựa chọn Viện sinh học phân tử Loci?
Chuyên môn xét nghiệm DNA
Loci tập trung vào lĩnh vực sinh học phân tử và xét nghiệm huyết thống, với hệ thống phòng xét nghiệm và quy trình phân tích DNA chuyên sâu.
Phân tích dữ liệu di truyền
Xét nghiệm huyết thống không chỉ là tạo profile DNA mà còn cần mô hình thống kê và diễn giải phù hợp với từng loại quan hệ.
Tư vấn trước xét nghiệm
Khách hàng được hướng dẫn xác định tuổi thai, loại mẫu, mục tiêu xét nghiệm và yêu cầu sử dụng kết quả.
Bảo mật thông tin
Kết quả xét nghiệm huyết thống là thông tin nhạy cảm; Loci chú trọng quy trình tiếp nhận, quản lý và trả kết quả bảo mật.
Khi đăng ký xét nghiệm, khách hàng nên kiểm tra thông tin cơ sở, phạm vi dịch vụ và yêu cầu hồ sơ phù hợp với mục đích sử dụng.
Loci công bố thông tin dịch vụ và bảng giá trên website chính thức.
Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm ADN thai nhi
1. Xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn có cần chọc ối không?
2. Xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn có ảnh hưởng đến thai nhi không?
3. Thai 7 tuần có thể làm xét nghiệm ADN cha con không?
4. Chọc ối xét nghiệm ADN cha con có nguy hiểm không?
5. CVS và chọc ối khác nhau thế nào?
6. Người cha giả định có thể lấy mẫu gì?
7. NIPPT có phải NIPT không?
8. Xét nghiệm ADN thai nhi có làm khai sinh được không?
9. Không xâm lấn có chính xác hơn chọc ối không?
10. Nếu mẫu máu mẹ không đủ DNA thai thì sao?
Cần tư vấn xét nghiệm ADN thai nhi?
Hãy cung cấp tuổi thai + mục đích xét nghiệm + người tham gia.
Loci sẽ tư vấn phương pháp lấy mẫu và quy trình phù hợp trước khi thực hiện.
Viện sinh học phân tử Loci
Nguồn tham khảo chuyên môn
- ACOG – Prenatal Genetic Screening Tests
- ACOG – Amniocentesis
- ACOG – Prenatal Genetic Diagnostic Tests
- PubMed – Noninvasive Prenatal Paternity Testing through Maternal Plasma DNA Sequencing
- PubMed – Noninvasive prenatal paternity testing by means of SNP-based targeted sequencing
- PubMed – Non-invasive prenatal paternity testing using a standard forensic genetic massively parallel sequencing assay
