Xét nghiệm ADN cha con: Vì sao một marker Y không biểu hiện peak nhưng kết quả vẫn xác định quan hệ huyết thống?

Một marker ADN không biểu hiện peak có đồng nghĩa với việc xét nghiệm ADN cha con không chính xác?

Đây là câu hỏi mà khách hàng có thể đặt ra khi xem kết quả xét nghiệm ADN, đặc biệt khi quan sát dữ liệu điện di và nhận thấy một marker liên quan đến nhiễm sắc thể Y không xuất hiện tín hiệu peak như mong đợi.

Câu trả lời là: không thể kết luận xét nghiệm ADN sai chỉ dựa trên một marker không biểu hiện peak.

Để kết luận quan hệ cha – con, phòng xét nghiệm phải đánh giá toàn bộ hồ sơ di truyền, sự phù hợp của các marker giữa người cha và người con, chất lượng dữ liệu điện di và các chỉ số thống kê của xét nghiệm.

Bài viết này phân tích một trường hợp xét nghiệm ADN cha – con thực tế được thực hiện tại Viện sinh học phân tử Loci trong đó mẫu được phân tích bằng hệ thống máy giải trình tự/điện di mao quản ABI 3500 với bộ kit Verifiler Plus của Thermo Fisher Scientific.

1. Xét nghiệm ADN cha con thực tế tại Viện sinh học phân tử Loci

Trong trường hợp được phân tích, Viện sinh học phân tử Loci thực hiện xét nghiệm ADN huyết thống cha – con bằng phương pháp phân tích các marker STR.

Dữ liệu được tạo ra thông qua quá trình PCR và phân tích điện di mao quản trên ABI 3500, sử dụng Verifiler Plus.

Sau khi phân tích hồ sơ ADN của hai mẫu, kết quả được đối chiếu theo nguyên tắc di truyền Mendel để đánh giá khả năng người được giả định là cha có thể truyền các allele tương ứng cho người con hay không.

Phiếu kết quả thực tế của Viện Loci ghi nhận hai mẫu:

• B3887A 
• B3887B 

Phiếu đồng thời ghi nhận nhiều locus STR như D3S1358, vWA, D16S539, CSF1PO, D6S1043, D8S1179, D21S11, D18S51, D5S818, D2S441, D19S433, FGA, D10S1248, D22S1045, D1S1656, D13S317, D7S820, Penta E, Penta D, TH01, D12S391, D2S1338 và TPOX.

Đặc biệt, phiếu kết quả ghi nhận:

Yindel: 2 / 2 và AMEL: X / X.

Kết luận cuối cùng trên phiếu:

CÓ quan hệ huyết thống Cha – Con, với tần suất 99.999999%.

Đây là một kết quả xét nghiệm ADN cha – con thực tế được thực hiện tại Viện sinh học phân tử Loci, không phải một ví dụ giả định.

2. Tại sao không thể đánh giá kết quả xét nghiệm ADN chỉ bằng một peak?

Khi khách hàng nhìn vào biểu đồ điện di ADN, cách dễ gặp nhất là tập trung vào một peak cụ thể.

Tuy nhiên, xét nghiệm ADN huyết thống không được kết luận dựa trên một peak đơn lẻ.

Mỗi locus STR có thể cung cấp một hoặc nhiều allele tùy theo kiểu gen của người được xét nghiệm.

Trong xét nghiệm cha – con, điều quan trọng là xác định:

• Kiểu gen của người cha.
• Kiểu gen của người con.
• Các allele của người con có thể được giải thích bằng sự truyền từ người cha hay không.
• Có bao nhiêu locus phù hợp.
• Có locus nào không phù hợp hay không.
• Nếu có sai khác thì sai khác đó có thể được giải thích bằng đột biến hay nguyên nhân kỹ thuật hay không.
• Chỉ số quan hệ huyết thống được tính như thế nào.
• Xác suất quan hệ cha – con cuối cùng là bao nhiêu.

Vì vậy, một marker có tín hiệu thấp hoặc không quan sát được peak không thể tự nó quyết định kết luận cha – con.

3. Marker Y trong xét nghiệm ADN là gì?

Một số khách hàng thường gọi chung tất cả các marker liên quan đến giới tính là “marker Y”.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ:

• Marker xác định giới tính, chẳng hạn AMEL.
• Marker/đoạn trình tự liên quan đến nhiễm sắc thể Y.
• Các marker STR trên nhiễm sắc thể thường được sử dụng để xác định quan hệ huyết thống.

Trong phiếu xét nghiệm thực tế được phân tích tại Viện Loci, dữ liệu có ghi nhận Yindel 2/2 và AMEL X/X.

Do đó, khi khách hàng nhìn thấy một tín hiệu không giống như kỳ vọng trên biểu đồ điện di, cần xác định chính xác tên marker và bản chất của marker đó trước khi đưa ra nhận xét.

Không nên chỉ gọi chung là “marker Y không có peak” rồi kết luận rằng quan hệ cha – con có vấn đề.

4. Nếu một marker không biểu hiện peak thì có phải kết quả ADN bị sai?

Không nhất thiết.

Có nhiều khả năng cần được xem xét khi một marker không cho tín hiệu rõ ràng trên electropherogram.

Tín hiệu dưới ngưỡng phân tích

Một allele có thể tạo ra tín hiệu thấp và không dễ quan sát nếu chỉ nhìn bằng mắt thường.

Phòng xét nghiệm không chỉ dựa vào việc “có nhìn thấy peak hay không”, mà phải dựa trên dữ liệu điện di và các tiêu chuẩn phân tích của hệ thống.

Đặc điểm của marker

Mỗi marker có đặc điểm riêng về vị trí, kích thước sản phẩm PCR và cách biểu hiện trên electropherogram.

Do đó, việc đánh giá một marker phải dựa trên tên marker và dữ liệu thực tế, không thể áp dụng một quy tắc chung cho tất cả marker.

Allele dropout

Trong một số tình huống kỹ thuật, một allele có thể không được phát hiện.

Khi gặp trường hợp nghi ngờ, chuyên viên phân tích phải xem xét chất lượng mẫu, quá trình PCR, tín hiệu điện di và các dữ liệu kiểm soát liên quan.

Đột biến STR

Đột biến tại STR cũng là một khả năng cần được xem xét trong xét nghiệm huyết thống.

Một khác biệt tại một locus không tự động đồng nghĩa với việc hai người không có quan hệ huyết thống.

Nếu nghi ngờ đột biến, chuyên gia cần xem xét sự khác biệt đó trong mối tương quan với toàn bộ các locus còn lại.

5. Một marker không phù hợp có thể phủ nhận quan hệ cha con không?

Không thể trả lời chỉ bằng việc nhìn một marker.

Trong xét nghiệm ADN cha – con, việc loại trừ quan hệ huyết thống phải dựa trên mẫu hình loại trừ có ý nghĩa trên nhiều marker và các tiêu chí chuyên môn liên quan.

Ngược lại, khi các marker phù hợp với quy luật di truyền và xác suất quan hệ huyết thống được tính toán ở mức rất cao, kết luận được đưa ra dựa trên toàn bộ hồ sơ di truyền, chứ không phải một marker đơn lẻ.

Đó là lý do tại sao khách hàng không nên tự đọc một electropherogram và kết luận:

“Không có peak = không phải cha con.”

Đây là cách hiểu quá đơn giản đối với dữ liệu xét nghiệm ADN.

6. Trường hợp thực tế tại Viện sinh học phân tử Loci

Trong trường hợp này, kết quả được thực hiện bằng hệ thống ABI 3500 và bộ kit Verifiler Plus – Thermo Fisher Scientific theo quy trình phân tích ADN huyết thống tại Viện Loci

Hồ sơ kết quả cho thấy nhiều locus STR được phân tích đồng thời.

Ví dụ:

Các dữ liệu này được trích từ phiếu kết quả xét nghiệm thực tế của Viện Loci

Khi đánh giá quan hệ huyết thống, chuyên gia không chỉ nhìn một locus mà phải xem xét toàn bộ hồ sơ STR.

Kết quả cuối cùng trên phiếu xác định:

Có quan hệ huyết thống Cha – Con, với tần suất 99,999999%.

7. Vì sao kết quả có thể đạt xác suất 99,999999%?

Trong xét nghiệm ADN huyết thống, kết quả không chỉ đơn giản là “giống” hoặc “không giống”.

Các dữ liệu STR được sử dụng để tính toán chỉ số quan hệ huyết thống.

Từ đó, phòng xét nghiệm xác định xác suất quan hệ huyết thống dựa trên hồ sơ di truyền thu được.

Vì vậy, một kết quả như:

99,999999%

không có nghĩa là “một marker có xác suất 99,999999%”.

Đây là giá trị được tính toán từ tổng thể dữ liệu di truyền của các marker được phân tích.

Trong phiếu thực tế của Viện Loci, kết luận 99,999999% được đưa ra sau khi phân tích nhiều locus STR.

8. ABI 3500 và Verifiler Plus có vai trò gì trong xét nghiệm ADN?

ABI 3500

ABI 3500 là hệ thống điện di mao quản được sử dụng để phân tích các sản phẩm PCR trong xét nghiệm STR.

Sau khi PCR, các sản phẩm ADN được phân tách theo kích thước và tín hiệu huỳnh quang.

Kết quả được thể hiện dưới dạng electropherogram, trong đó các allele được biểu diễn bằng các peak.

Verifiler Plus

Verifiler Plus là bộ kit STR được sử dụng để khuếch đại đồng thời nhiều marker phục vụ nhận dạng người và phân tích quan hệ huyết thống.

Trong trường hợp thực tế của Viện Loci được đề cập trong bài viết, hồ sơ ADN được tạo ra bằng Verifiler Plus và phân tích trên ABI 3500.

Điều này cho phép phòng xét nghiệm thu được một hồ sơ STR gồm nhiều locus để phục vụ việc đánh giá quan hệ huyết thống.

9. Khách hàng nên làm gì khi thấy một marker không có peak?

Nếu khách hàng nhận thấy một marker không có peak hoặc có tín hiệu khác thường, cách tốt nhất là không tự kết luận.

Hãy yêu cầu phòng xét nghiệm kiểm tra:

1. Tên chính xác của marker.
2. Kiểu gen được gọi tại marker đó.
3. Electropherogram của mẫu.
4. Chiều cao peak và chất lượng tín hiệu.
5. Các allele của người cha và người con.
6. Các locus còn lại.
7. Các chỉ số thống kê của xét nghiệm.
8. Khả năng xảy ra đột biến hoặc hiện tượng kỹ thuật.

Đặc biệt, phiếu kết quả dạng bảng số không phải lúc nào cũng đủ để xác định nguyên nhân của một peak không biểu hiện.

Muốn đánh giá nguyên nhân một cách chính xác, cần xem dữ liệu điện di thực tế.

10. Giá xét nghiệm ADN cha con tại Viện sinh học phân tử Loci

Khi khách hàng tìm kiếm “giá xét nghiệm ADN” hoặc “giá xét nghiệm ADN cha con”, cần xác định trước mục đích sử dụng kết quả.

Hai nhóm dịch vụ thường được khách hàng quan tâm là:

Xét nghiệm ADN cha con dân sự

Phù hợp với nhu cầu xác định quan hệ huyết thống cho mục đích cá nhân, gia đình.

Xét nghiệm ADN cha con hành chính

Phù hợp khi kết quả cần phục vụ hồ sơ, thủ tục hành chính hoặc các mục đích cần quy trình xác nhận danh tính và thu mẫu chặt chẽ.

Giá xét nghiệm ADN không chỉ phụ thuộc vào việc xét nghiệm cha – con mà còn phụ thuộc vào mục đích xét nghiệm, số lượng người tham gia và quy trình thu mẫu.

Vì vậy, khách hàng nên liên hệ Viện Loci để được tư vấn đúng loại xét nghiệm và báo giá hiện hành.

1 Bảng giá xét nghiệm ADN cha con, mẹ – con dân sự

2 Bảng giá xét nghiệm ADN cha –con, mẹ – con pháp lý

3 Xét nghiệm ADN theo dòng nội

Loại xét nghiệm ADN xác định mối quan hệ:

• Ông nội - cháu trai
• Anh em trai cùng cha
• Chị em gái cùng cha khác mẹ
• Bà nội - cháu gái
• Chú, Bác cháu trai

4 Xét nghiệm ADN theo dòng ngoại

Loại xét nghiệm ADN ty thể xác định mối quan hệ:

• Bà ngoại và Cháu (trai hoặc gái): Xác định cháu có cùng dòng máu trực hệ với bà ngoại hay không.

• Anh, chị, em cùng mẹ (Cùng mẹ khác cha hoặc Cùng cả cha lẫn mẹ): Xác định các thành viên có chung một người mẹ sinh ra hay không.

• Dì (em/chị ruột của mẹ) và Cháu (trai hoặc gái): Xác định mối quan hệ khi người mẹ không thể cung cấp mẫu di truyền.

• Bác trai/Cậu (anh/em ruột của mẹ) và Cháu (trai hoặc gái): Cần lưu ý rằng cậu có chung ADN ty thể với cháu, nhưng cậu không truyền ADN ty thể này cho con của cậu. Do đó, chỉ xét nghiệm được giữa cậu và cháu, không xét nghiệm được giữa con của cậu với cháu.

• Anh chị em họ có mẹ là chị em ruột: Con của các dì/mẹ (các bà mẹ là chị em ruột cùng mẹ sinh ra) sẽ có cùng ADN ty thể.

11. Kết luận

Một marker không biểu hiện peak không đồng nghĩa với việc xét nghiệm ADN cha con không chính xác.

Để đánh giá một kết quả xét nghiệm ADN, cần xem xét toàn bộ hồ sơ STR, dữ liệu điện di, sự phù hợp di truyền giữa cha và con và các chỉ số thống kê.

Trường hợp thực tế được phân tích tại Viện sinh học phân tử Loci trong bài viết này được thực hiện bằng ABI 3500 và kit Verifiler Plus của Thermo Fisher Scientific.

Phiếu kết quả thực tế ghi nhận nhiều locus STR và kết luận:

Có quan hệ huyết thống Cha – Con, với tần suất 99,999999%.

Do đó, khi gặp một marker có tín hiệu bất thường, khách hàng nên để chuyên gia xét nghiệm ADN kiểm tra toàn bộ dữ liệu, thay vì chỉ dựa vào một peak riêng lẻ.

Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm ADN cha con

Marker Y không có peak có phải không phải cha con?

Không. Một marker riêng lẻ không đủ để kết luận có hoặc không có quan hệ cha con. Cần đánh giá toàn bộ hồ sơ STR và kết quả thống kê.

Xét nghiệm ADN cha con bằng ABI 3500 có chính xác không?

ABI 3500 là hệ thống điện di mao quản được sử dụng để phân tích sản phẩm STR. Độ tin cậy của xét nghiệm phụ thuộc vào toàn bộ quy trình từ thu mẫu, tách chiết, PCR, điện di, phân tích dữ liệu và đánh giá thống kê.

Verifiler Plus dùng để xét nghiệm ADN cha con được không?

Verifiler Plus là bộ kit STR có thể được sử dụng để tạo hồ sơ STR phục vụ các ứng dụng nhận dạng và phân tích quan hệ huyết thống, tùy theo quy trình xét nghiệm cụ thể của phòng xét nghiệm.

Một locus bị lệch có phải là đột biến?

Có thể, nhưng chưa thể kết luận chỉ từ một locus. Cần đánh giá mức độ sai khác và toàn bộ hồ sơ di truyền.

Giá xét nghiệm ADN cha con bao nhiêu?

Giá phụ thuộc vào loại xét nghiệm, mục đích sử dụng kết quả, số lượng người tham gia và yêu cầu thu mẫu. Khách hàng nên liên hệ LOCI để được báo giá hiện hành.

Thông tin Viện sinh học phân tử Loci

Viện sinh học phân tử Loci

TP. Hồ Chí Minh

54 Phan Đăng Lưu, P. Đức Nhuận, TP. Hồ Chí Minh

1014 Phạm Văn Đồng, P. Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 0919 644 447

Hà Nội

Tầng 3A, Tòa LIDACO-VINACONEX 7, số 19 Đại Từ, P. Định Công.

Hotline: 0971 904 235

Website: www.vienloci.org.vn