Tác giả: Viện Sinh học Phân tử LOCI

Hiệu đính chuyên môn: Phòng Nghiên cứu & Phát triển (R&D)

Cập nhật: Tháng 6/2026

Bàn chải đánh răng là loại mẫu bí mật (mẫu đặc biệt) có tỷ lệ ly trích ADN thành công từ 99%. Để kết quả xét nghiệm ADN huyết thống chính xác tuyệt đối, bàn chải phải được người cần chẩn đoán sử dụng liên tục tối thiểu từ 5 lần trở lên, được để khô tự nhiên và bảo quản trong phong bì giấy sạch. Tuyệt đối không rửa bàn chải bằng hóa chất, không chạm tay vào lông bàn chải và không bỏ vào túi zip hoặc nilon kín.

Mẫu bàn chải đánh răng có thể dùng để xét nghiệm ADN huyết thống không?

Có.

Bàn chải đánh răng đã qua sử dụng là một trong những mẫu ADN mà viện Loci thường được phòng xét nghiệm Loci sử dụng khi không thể lấy mẫu trực tiếp như niêm mạc miệng hoặc máu hoặc mẫu tiện lợi khác, Sau nhiều lần đánh răng, các tế bào niêm mạc miệng và nước bọt bám lại trên lông và đế bàn chải có thể chứa ADN đủ để phân tích nếu mẫu được bảo quản phù hợp. Tuy nhiên, khả năng thành công phụ thuộc vào chất lượng và tình trạng của bàn chải

Khi nào nên sử dụng mẫu bàn chải đánh răng?

Mẫu bàn chải đánh răng thường được lựa chọn trong các trường hợp:

• Người cần xét nghiệm không thể lấy mẫu trực tiếp. lấy mẫu bí mật
• Người đã mất nhưng còn lưu giữ bàn chải cá nhân.
• Cần xác định quan hệ huyết thống từ vật dụng cá nhân.
• Trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi khó hợp tác lấy mẫu.

Vì sao bàn chải đánh răng chứa ADN?

Mỗi lần đánh răng, hàng nghìn tế bào biểu mô từ niêm mạc miệng bong ra và bám vào lông bàn chải.

Các tế bào này chứa:

• ADN nhân
• ADN ty thể
• protein tế bào
• nước bọt

Khi được ly trích bằng các kỹ thuật sinh học phân tử tại viện Loci, ADN có thể được sử dụng cho:

• xét nghiệm ADN huyết thống
• định danh cá nhân
• phân tích STR
• giải trình tự ADN (nếu chất lượng mẫu phù hợp)

Điều kiện để bàn chải phù hợp xét nghiệm ADN

Để tăng khả năng thu được ADN, Viện LOCI khuyến nghị:

✅ Đã được sử dụng thường xuyên trong ít nhất 5 lần trở lên.

✅ Chỉ có một người sử dụng.

✅ Không dùng chung với người khác.

✅ Không bị ngâm nước trong thời gian dài.

✅ Không bị mốc hoặc bẩn.

✅ Được bảo quản nơi khô ráo sau lần sử dụng cuối cùng.

Các yếu tố như độ ẩm, nấm mốc hoặc việc nhiều người dùng chung có thể làm giảm khả năng thu được ADN hoặc gây lẫn mẫu

Hướng dẫn thu mẫu bàn chải đánh răng tại nhà

Bước 1. Chuẩn bị

Chuẩn bị:

• Găng tay sạch (nếu có)
• Phong bì giấy sạch
• Bút ghi thông tin

Không nên sử dụng túi zip, nylon kín vì hơi ẩm có thể làm ADN suy giảm theo thời gian.

Bước 2. Đeo găng tay

Trước khi cầm bàn chải:

• Rửa sạch tay.
• Tốt nhất nên đeo găng tay dùng một lần.

Mục đích là hạn chế ADN của người thu mẫu bám lên bàn chải.

Bước 3. Chỉ cầm vào phần cán

Không chạm tay vào:

• đầu bàn chải
• lông bàn chải

Chỉ cầm vào phần cán để giảm nguy cơ nhiễm ADN từ người khác.

Bước 4. Không rửa bàn chải

Không:

• rửa nước
• ngâm cồn
• lau bằng khăn
• dùng hóa chất sát khuẩn

Việc làm sạch sẽ loại bỏ nhiều tế bào chứa ADN cần cho xét nghiệm.

Bước 5. Để khô tự nhiên

Nếu bàn chải còn ướt:

• đặt ở nơi sạch, thoáng khí
• để khô tự nhiên

Không dùng máy sấy hoặc nguồn nhiệt cao vì có thể làm suy giảm chất lượng ADN.

Bước 6. Đóng gói

Đặt bàn chải vào:

• phong bì giấy sạch
• hoặc hộp giấy nhỏ

Ghi rõ:

• Họ tên người sử dụng
• Mã mẫu (nếu có)
• Ngày thu mẫu

Bước 7. Gửi đến phòng xét nghiệm viện Loci

Mẫu nên được gửi đến phòng xét nghiệm trong thời gian sớm nhất để giảm nguy cơ ADN bị phân hủy theo thời gian.

Những sai lầm thường gặp

Không nên:

• Dùng bàn chải có nhiều người sử dụng.
• Rửa sạch trước khi gửi.
• Cho vào túi nylon khi còn ướt.
• Chạm tay trực tiếp vào lông bàn chải.
• Để mẫu ngoài trời nắng hoặc nơi có độ ẩm cao.
• Gửi kèm nhiều bàn chải không ghi nhãn.

Những lỗi này có thể làm giảm lượng ADN hoặc gây nhiễm chéo.

Tại Viện LOCI, mẫu bàn chải được xử lý như thế nào?

Sau khi tiếp nhận, mẫu sẽ được:

1. Kiểm tra tình trạng và ghi nhận thông tin. đánh mã code và phân loại xét nghiệm ADN cha-con, hay anh em…
2. Tách tế bào bám trên lông bàn chải. cho vào ống Falcon để vortex nhằm lấy tối đa lượng tế bào còn bám trên bàn chải
3. Ly trích ADN bằng quy trình phù hợp, ly trích bằng hạt từ để loại hết thành phần hóa chất gây ức chế PCR như kem đánh răng còn sót trên bàn chải
4. Đánh giá nồng độ và độ tinh sạch ADN.
5. Thực hiện phân tích ADN bằng các kỹ thuật như Multiplex PCR và STR để xác định quan hệ huyết thống.

Quy trình được thiết kế nhằm tối ưu khả năng thu hồi ADN từ các mẫu không tiêu chuẩn có độ ô nhiễm hóa chất cao .

Mẫu bàn chải đánh răng có chính xác như mẫu niêm mạc miệng không?

Nếu thu hồi được ADN đầy đủ và không bị lẫn mẫu, kết quả phân tích ADN có độ chính xác tương đương vì đều dựa trên ADN của cùng một người. độ chính xác >99,9999%

Điểm khác biệt nằm ở khả năng thu hồi ADN: mẫu niêm mạc miệng thường ổn định và dễ thu hơn, còn mẫu bàn chải là mẫu không tiêu chuẩn nên nguy cơ thất bại cao hơn nếu chất lượng mẫu không đảm bảo do đó viện Loci ứng dụng công nghệ ly trích bằng hạt từ để tối ưu thu nhận lượng ADN đủ để ứng dụng làm các xét nghiệm ADN huyết thống

Kết luận

Bàn chải đánh răng là một nguồn mẫu ADN đặc biệt có giá trị trong xét nghiệm huyết thống khi không thể lấy mẫu trực tiếp. Tuy nhiên, chất lượng kết quả phụ thuộc nhiều vào việc thu mẫu, bảo quản và xử lý đúng quy trình. Việc lựa chọn bàn chải của một người sử dụng, không rửa trước khi gửi và bảo quản khô sạch sẽ giúp tăng khả năng thu hồi ADN và giảm nguy cơ phải lấy lại mẫu.