Quy trình tách chiết ADN từ mẫu khó tại Viện Sinh học Phân tử LOCI
Trong xét nghiệm ADN, mẫu niêm mạc miệng hoặc máu thường được xem là nguồn ADN lý tưởng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp thực tế, khách hàng không thể cung cấp các mẫu chuẩn. Khi đó, các mẫu như bàn chải đánh răng, bã kẹo cao su, đầu lọc thuốc lá, dao cạo râu, móng tay nhiễm hóa chất hoặc tóc có chân tóc cực kỳ nhỏ với số lượng ít chỉ 1 vài sợi hoặc các mẫu dịch cơ thể, khăn giấy… trở thành nguồn vật liệu sinh học quan trọng.
Tại Viện Sinh học Phân tử LOCI, chúng tôi đã xây dựng quy trình xử lý các mẫu khó nhằm tối đa hóa khả năng thu hồi ADN phục vụ xét nghiệm huyết thống, nhận dạng cá thể và nhiều mục đích phân tích di truyền khác.
Vì sao các mẫu này được gọi là “mẫu khó”?
Các mẫu sinh học đặc biệt thường gặp nhiều thách thức hơn so với mẫu niêm mạc miệng hoặc máu vì:
- Lượng ADN rất thấp.
- ADN có thể bị phân hủy theo thời gian.
- Có nguy cơ nhiễm ADN từ người khác.
- Chứa nhiều chất ức chế phản ứng PCR.
- Điều kiện bảo quản không phù hợp làm giảm chất lượng ADN.
Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực pháp y đã chỉ ra rằng việc tách chiết ADN từ các mẫu như kẹo cao su, đầu lọc thuốc lá hoặc mô đã bị phân hủy đòi hỏi quy trình xử lý chuyên biệt nhằm loại bỏ chất ức chế và tối ưu hiệu suất thu hồi ADN.
Những mẫu khó mà Viện LOCI tiếp nhận
Viện LOCI có thể tiếp nhận nhiều loại mẫu sinh học đặc biệt, bao gồm:
- Bàn chải đánh răng đã sử dụng.
- Bã kẹo cao su.
- Đầu lọc thuốc lá.
- Dao cạo râu.
- Khẩu trang đã sử dụng.
- Tăm bông ngoáy tai.
- Ly, cốc hoặc ống hút có dấu vết nước bọt.
- Các mẫu sinh học khác theo từng trường hợp cụ thể.
Việc mẫu có sử dụng được hay không sẽ được đánh giá dựa trên tình trạng bảo quản, mức độ nhiễm bẩn và khả năng còn lưu giữ tế bào biểu mô.
Quy trình tách chiết ADN từ mẫu khó tại Viện LOCI
1. Tiếp nhận và đánh giá mẫu
Ngay khi nhận mẫu, kỹ thuật viên sẽ:
- Kiểm tra tình trạng mẫu.
- Đánh giá nguy cơ nhiễm chéo.
- Ghi nhận loại mẫu.
- Lập hồ sơ truy xuất.
Quá trình này giúp lựa chọn quy trình xử lý phù hợp cho từng loại mẫu.
2. Xử lý tiền tách chiết
Mỗi loại mẫu sẽ có quy trình tiền xử lý khác nhau.
Ví dụ:
Bàn chải đánh răng
- Thu nhận tế bào bám trên lông bàn chải.
- Hạn chế làm mất tế bào trong quá trình thao tác.
- Dùng ống Falcon vortex để thu tối đa lượng tế bào bám dính trên bàn chải
Bã kẹo cao su
- Không những thu hồi tế bào niêm mạc còn bám trên bề mặt bã kẹo mà kỹ thuật viên Loci phải lấy thêm những tế bào có trong thân bã kẹo nhằm đảm bảo đủ lượng ADN để PCR
- Loại bỏ thành phần có thể ảnh hưởng đến phản ứng PCR.
Đầu lọc thuốc lá
- Thu nhận tế bào biểu mô từ nước bọt còn lưu lại trên bề mặt đọt thuốc và những tế bào thấm sâu trong đọt thuốc lá cũng phải lấy được để có đủ lượng ADN
- Giảm tác động của các hợp chất trong đầu lọc có thể gây ức chế khuếch đại ADN. Các nghiên cứu đã chứng minh đầu lọc thuốc lá có thể cung cấp ADN đủ để tạo hồ sơ di truyền nếu quy trình xử lý phù hợp.
3. Ly giải tế bào
Sau tiền xử lý, mẫu được ly trích ADN thô nhằm:
- Phá vỡ màng tế bào.
- Phá màng nhân.
- Giải phóng ADN.
Quá trình này được kiểm soát nghiêm ngặt nhằm hạn chế làm đứt gãy ADN.
4. Tinh sạch ADN
Viện LOCI sử dụng quy trình tinh sạch bằng hạt từ nhằm:
- Loại bỏ protein.
- Loại bỏ lipid.
- Loại bỏ chất ức chế PCR.
- Thu hồi ADN có độ tinh sạch cao.
Đây là bước quyết định chất lượng phân tích phía sau.
5. Định lượng ADN
Sau tách chiết, ADN được:
- Định lượng.
- Kiểm tra độ tinh sạch.
- Đánh giá khả năng khuếch đại.
Nếu lượng ADN thấp, phòng thí nghiệm sẽ lựa chọn chiến lược phân tích phù hợp.
6. Phân tích ADN
Sau khi đạt yêu cầu, ADN được đưa vào:
- PCR đa locus STR.
- Điện di mao quản.
- Phân tích kiểu gen.
- Đối chiếu huyết thống.
Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thu hồi ADN
Hiệu quả tách chiết phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Thời gian mẫu đã được sử dụng.
- Điều kiện bảo quản.
- Độ ẩm.
- Nhiệt độ.
- Mức độ tiếp xúc với môi trường.
- Nguy cơ nhiễm ADN từ người khác.
Do đó, khách hàng nên bảo quản mẫu trong túi giấy hoặc phong bì sạch, tránh để ẩm hoặc tiếp xúc với nhiều người.
Vì sao lựa chọn Viện Sinh học Phân tử LOCI?
Viện LOCI sở hữu hệ thống phòng thí nghiệm chuyên về phân tích ADN với quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.
Ưu điểm của chúng tôi gồm:
- Phòng xét nghiệm ADN chuyên biệt.
- Thiết bị phân tích di truyền hiện đại.
- Quy trình chống nhiễm chéo nhiều lớp.
- Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm.
- Hỗ trợ nhiều loại mẫu sinh học đặc biệt.
- Thời gian trả kết quả nhanh.
- Bảo mật tuyệt đối thông tin khách hàng.
Chính vì những lợi thế trên nên tại Viện Loci không phụ thu thêm chi phí cho các mẫu khó, tất cả các loại mẫu chỉ có một mức giá duy nhất
Kết luận
Việc tách chiết ADN từ các mẫu sinh học đặc biệt như bàn chải đánh răng, bã kẹo cao su, đầu lọc thuốc lá đòi hỏi quy trình chuyên sâu, thiết bị phù hợp và đội ngũ có kinh nghiệm. Với hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại cùng quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, Viện Sinh học Phân tử LOCI có khả năng tiếp nhận và xử lý nhiều loại mẫu khó, góp phần hỗ trợ khách hàng trong các trường hợp không thể cung cấp mẫu sinh học thông thường.
Tác giả: Viện Sinh học Phân tử LOCI
Hiệu đính chuyên môn: Phòng Nghiên cứu & Phát triển (R&D)
Cập nhật: 2026
